مرکز سازماندهی معتادان خیابانی (DIC)

 

 

معرفی :

برنامه کاهش آسيب بر اين مفهوم تاکيد دارد که گرچه عدم استفاده از مواد مخدر و روانگردان و بازگيري سوء مصرف کنندگان مواد مخدر يک هدف ايده آل است ولي در جوامع بشري عليرغم تمامي فعاليت ها در برنامه کاهش عرضه و کاهش تقاضا هنوز تعدادي افراد وجود دارند که به سوء مصرف مواد ادامه مي دهند .اين برنامه مجموعه فعالیت هايي است که در جهت کاهش عواقب منفي بهداشتي اجتماعي و اقتصادي ناشي از سوء مصرف مواد طراحي شده تا علي رغم تداوم مصرف مواد توسط افراد ، نتايج برنامه محقق شود. به منظور ارائه خدمات زیانکاهی سوء مصرف مواد در حوزه دانشگاه ها مراکزي تحت عنوان مراکز گذري کاهش آسيب (DIC ) طراحی شده است که توفيقات چشمگيري را در سه حیطه ذیل داشته است:

1 – کاهش بيماريهاي مهلک و عفوني نظير ايدز و هپاتيت در ميان معتادان و جامعه پيراموني ايشان

2 – کمک به حفظ سلامت مردم منطقه تحت پوشش بالاخص جوانان و نوجوانان

3 – کمک به بهبود فضاي جامعه با جذب معتادان کارتن خواب به اين مراکز و اقدام براي بازگرداندن آنها به خانواده و فعاليت‌هاي اجتماعي

 

 

 

خدمات کاهش آسيب عبارتند از:

1- برقراري ارتباط با مصرف کنندگان مواد

2- آموزش، اطلاع رساني و مشاوره با افراد داراي رفتار پرخطر

3- آموزش، اطلاع رساني و آگاه سازي آحاد جامعه و کارکنان شاغل مرتبط با افراد مصرف کننده ي مواد

4- مشاوره و نمونه گيري جهت انجام آزمايشHIV و ساير عفونت هاي منتقله از طريق تزريق و رفتار جنسي محافظت نشده تحت ضوابط معاونت

5- درمان نگهدارنده مصرف کنندگان مواد با داروهاي آگونيست

6- در دسترس قراردادن سرنگ، سر سوزن و وسايل تزريق استريل

7- توزيع مواد ضدعفوني کننده

8- تشويق به استفاده از کاندوم، توزيع کاندوم و ارائه آموزش هاي مربوط به رفتار جنسي سالم

9- ارائه برنامه هايي مانند تيم سيار جهت افزايش دسترسي به مصرف کنندگان سخت دردسترس

10- تشکيل گروههاي هميار براي آموزش و اجراي برنامه هاي کاهش آسيب

11- ارائه حمايت هاي اجتماعي مانند تغذيه، پوشاک و استحمام

12- ارائه برخي خدمات بهداشتي اوليه نظير پانسمان طبق ضوابط مرکز سلامت محيط و کار مي باشد.

13- ارجاع به مراکز مشاوره جهت انجام مشاوره ايدز و ساير عفونت هاي قابل انتقال از راه تزريقي و جنسي و آزمونهاي مربوطه در مراکزي که اين خدمات ارائه نمي شود.

14- ارجاع به مراکز درمان سوء مصرف مواد در مواردي که تمايل به ترک وجوددارد.

15- ارجاع به واحدهاي درمان نگهدارنده با داروهاي آگونيست در صورتيکه در خود مرکز موجود نباشد.

16- ارجاع به مراکز بهداشتي-درماني و بيمارستاني و بيمارستان ها در مواردي که نياز به مداخلات پزشکي وجود دارد.

مراکز ارائه خدمات کاهش آسيب به بيماران

دو نوع اند: مراکز مشمول ماده 15 و مراکز مشمول ماده 16 قانون مبارزه با مواد مخدر

1- مراکز مشمول ماده 15:

الف- مرکز گذري:مرکز گذري محلي است که در آن معتادان تزريقي سخت دردسترس از محيطي حمايتي بهره مند مي شوند و به طور رايگان از خدمات کاهش آسيب برخوردار مي گردند. در مرکز گذري خدمات حمايتي مانند غذاي سبک، پوشاک، امکان استحمام و پانسمان هاي سطحي نيز ارائه مي شود. هر مرکز گذري مي تواند داراي يک يا چند تيم سيار و يک واحد درمان نگهدارنده با داروهاي آگونيست باشد.

- تيم سيار: تيمي دو يا چندنفره است که با مراجعه به مناطق محل تجمع و زندگي مصرف کنندگان مواد به دلايل مختلف به مرکز گذري يا ساير مراکز بهداشتي درماني دسترسي ندارند يا مراجعه نمي کنند، ضمن ايجاد ارتباط با آنها خدمات کاهش آسيب را ارائه نموده و در صورت امکان آنان را با مراکز گذري، مراکز مشاوره ارائه دهنده خدمات را مرتبط مي سازد.

ب‌- مرکز مشاوره بيماري هاي رفتاري: مرکزي است که تحت نظر معاونت بهداشتي و در مرکز بهداشتي درماني شهري خدمات مشاوره، آموزش، مراقبت و درمان بيماري هاي آميزشي، ايدز و ساير بيماريهاي قابل انتقال را به افراد داوطلب و افراد مبتلا، معتادان تزريقي، معتادان بي خانمان و خانواده هاي آنان(طبق آئين نامه مرکز مديريت بيماري ها) ارائه مي کند.

ج‌- مرکز اقامتي بلندمدت اجتماع درمان مدار(TC)

مرکزي شبانه روزي براي ادامه درمان و بازتواني افراد وابسته به مواد يا روان گردان است. رويکرد مرکز بر تغيير رفتاري و شناختي شامل: برنامه هاي خدمات روانشناختي،‌مشاوره، آموزش خانواده، تشکيل گروههاي هميار، خدمات مددکاري اجتماعي و پيگيري پس از ترخيص است.

ح‌- مراکز اقامتي خودياري گروههاي همتا:

به مرکزي اطلاق مي گردد که توسط اشخاص حقيقي و حقوقي تشکيل مي گردند و به صورت اقامتي ميان مدت(30تا 90 روز) فعاليت مي کنند. رويکرد اصلي مراکز اقامتي ميان مدت بر مشارکت گروههاي همتا و خوديار ( معتادان بهبوديافته) متمرکز است و خدمات آن توسط معتادان بهبوديافته ارائه مي شود. (به جز سم زدايي و درمانهاي دارويي لازم که مي بايست تحت نظارت مسئول فني صورت پذيرد)

اهداف مراکز اقامتي خودياري گروههاي همتا:

- استفاده از توانايي گروههاي همتا در بازتواني معتادان

- افزايش امکان حق انتخاب معتادان براي استفاده از خدمات متنوع بازتواني

- تداوم پاکي گروههاي همتاي بهبوديافته و مددياران تجربي

- افزايش دستيابي به خدمات

- آشنايي با کليه خدمات حوزه ي کاهش آسيب و درمان در منطقه

- کاهش تصدي گري دولت

- ارائه خدمات آموزشي مناسب جهت پيشگيري از آسيب هاي ناشي از اعتياد

 

 

خ‌- مرکز MMT:

مرکزي است جهت درمان با داروهاي آنتاگونيست که طول مدت درمان حداقل 6 ماه می باشد که در صورت نیاز به مدت طولانی ادامه می یابد درمان با متادون بصورت شریت انجام می شود بیمار با مراجعه روزانه به مرکز ترک اعتیاد دوز درمانی لازم را دریافت نموده و در محل مرکز مصرف می نماید. بطور خلاصه وقتی تیم درمانگر به این نتیجه می رسد که براساس پروتکل های موجود بیمار نیاز به درمان نگهدارنده و طولانی مدت با متادون دارد چنین درمانی به بیمار پیشنهاد می شود.

د‌- شلتر(خانه امن)

به مکانی اطلاق مي شود محرمانه که برای پناه گرفتن افراد از عواملی که برای آنها خطرساز هستند مانند خشونت خانگي، مزاحمان استفاده می‌شود.

2- مراکز مشمول ماده 16:

الف- مرکز اقامتي درمان اجباري دولتي : مرکز اقامتي درمان اجباري که در اين آيين نامه به اختصار "مرکز درمان اجباري"ناميده مي شود:مرکز تاديبي است که در آن خدمات بهداشتي ،درماني مورد نياز افراد مقيم طبق((پروتکل ابلاغي))تامين مي گردد.اين مرکز با هدف نگه داري ،معاينه ارزيابي پزشکي، ارايه خدمات درمان سوء مصرف مواد،مراقبت هاي بهداشتي اوليه(درمان شپش،گال،سل و ساير عفونتهاي پوستي ريا،مشکلات دهان و دندان و....)،انجام مراقبتهاي بهداشتي فردي(حمام ،اصلاح،تعويض لباس و....)غربالگري بيماري هاي عفوني (هپاتيت ،اچ آي وي و سل)و انجام فعاليتهاي مددکاري و نظارت بر تکاليف پس از خروج بر اساس آيين نامه /دستورالعمل تکاليف مراقبت بعد از خروج ،ايجاد مي گردد.

مشمولين قانوني اين دستورالعمل معتادين بزرگسال (17 تا 65 ساله) که معتاد تزريقي و بي خانمان بوده و فاقد اختلالات جسمي و رواني شديد باشند خواهند بود. در اين برنامه منظور از اعتياد معادل اختلال وابستگي به ترکيبات افيوني بر اساس چهارمين ويرايش کتابچه آماري و تشخيص اختلالات روانپزشکي انجمن روانپزشکان آمريکا است.

- واحد بهداشتي درماني مرکز درمان اجباري: محلي است که در آن خدمات بهداشتي ،درماني مورد نياز افراد مقيم ارائه مي شود.

- اقامتگاه مرکز درمان اجباري:بخشي از مرکز را گويند که مشتمل بر آسايشگاه براي خواب و استراحت افراد مقيم ،امکانات بهداشت فردي همچون حمام و دستشويي و امکان تغذيه مي باشد.

- کميته هماهنگي مرکز درمان اجباري:کميته اي است متشکل از نمايندگان ثابت و تام الاختيار وزارت بهداشت /دانشگاه علوم پزشکي (به عنوان رئيس کميته )دبيرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر /شوراي هماهنگي استان (دبير کميته) فرماندهي نيروي انتظامي استان،وزارت رفاه و تامين اجتماعي (سازمان بهزيستي)و نماينده قوه قضائيه /دادستان استاد

ب-مرکز اقامتي درمان اجباري خصوصي (تبصره 2 ماده 16):

اين مراکز با تمام شرايط مرکز دولتي ولي با مديريت بخش خصوصي انجام وظيفه مي کند وبراي ارايه خدمات از بيمار هزينه دريافت مي نمايد .